Kısa cevap: Evi yazın soğutmak ve ara mevsimde birkaç odayı ısıtmak istiyorsanız split klima yeterlidir. Evin ana ısıtma sistemini kuruyorsanız, yerden ısıtma ya da radyatör kullanacaksanız ve sıcak suyu da aynı cihazdan almak istiyorsanız doğru seçim havadan suya ısı pompasıdır. İkisi aslında aynı prensiple çalışır; split klima, ısıyı doğrudan oda havasına veren havadan havaya bir ısı pompasıdır. Fark, ısının eve nasıl dağıldığında, cihazın soğuk havada nasıl davrandığında ve sıcak suda ortaya çıkar.
Aynı çevrim, farklı taşıyıcı
Klima da ısı pompası da dış havadan aldığı ısıyı içeri taşır ve bunu aynı soğutma çevrimiyle yapar: kompresör, iki eşanjör ve bir genleşme vanası. Klimada ısıyı odaya taşıyan, iç ünitenin serpantininden geçen havadır; her oda ısısını kendi iç ünitesinden alır. Havadan suya ısı pompasında ise ısı önce suya geçer, su da yerden ısıtma borularına, radyatörlere, fancoillere ve sıcak su tankına dağılır. Çevrimin adımlarını ısı pompası nedir yazımızda, havadan havaya ve havadan suya tipler arasındaki farkları ısı pompası türleri yazımızda anlattık.
Konfor: sıcak hava mı, ılık zemin mi?
Klima odayı sıcak hava üfleyerek ısıtır. Sıcak hava yükselir; tavana yakın bölge ısınırken ayak hizası serin kalabilir. İç ünite çalıştıkça odada hava hareketi ve fan sesi olur. Hızlı ısıtma klimanın güçlü yanıdır, ama uzun bir kış boyunca ana ısıtıcı olarak kullanıldığında bu hava akımı ve kuruluk hissi rahatsız edici olabilir.
Yerden ısıtmada ısı, zeminin tamamından düşük sıcaklıkla ve büyük ölçüde ışınımla yayılır. Zemin yüzeyi genellikle 29 °C'nin altında kalır; oda tabandan tavana daha eşit ısınır, hava akımı ve iç ünite sesi olmaz. Radyatörler de su sıcaklığına bağlı olarak benzer bir sessizlik ve süreklilik sağlar.
Bir fark da defrost sırasında görülür. Soğuk ve nemli havada dış ünitenin serpantini buzlanır, cihaz da kısa bir süre buz çözer. Klimada bu sürede odaya ısı gelmez, iç ünite fanı genellikle durur. Su tesisatında ise zeminin, radyatörlerin ya da tankın içindeki suyun taşıdığı ısı bu birkaç dakikayı hissettirmez.
Sıcak kullanım suyu
Klima sıcak su üretmez. Evi klimalarla ısıtan bir hanede banyo ve mutfak suyu için yine bir kombi, elektrikli termosifon ya da güneş enerjili bir sistem gerekir. Havadan suya ısı pompası ise kullanım suyunu da hazırlar. HİDRA tanklı iç ünite, sınıfına göre 80–140 litrelik tankıyla ısıtmayı, soğutmayı ve sıcak suyu tek gövdede toplar. Çatıda güneş kolektörü varsa kolektör devresi ünitedeki ikinci pompayla bağlanır; güneşin yetmediği saatlerde ısı pompası devreye girer. Duvar tipi HİD / HİT iç ünite ise aynı işi harici bir boylerle yapar.
Soğuk havada kapasite
Havadan ısı alan her cihazın kapasitesi dış sıcaklık düştükçe azalır, çünkü kompresör ısıyı daha soğuk bir kaynaktan aynı sıcaklığa çıkarmak zorunda kalır. Konut tipi klimaların ısıtma kapasitesi genellikle +7 °C dış havaya göre verilir; −10 °C'deki kapasite ve çalışma sınırı modelden modele çok değişir. Evi klimayla ısıtmaya karar vermeden önce bu değerleri kataloğunda aramak gerekir.
Isı pompasında ise kapasite, bölgenin kış tasarım sıcaklığına göre seçilir. AD serilerini bu yüzden iklime göre ayırdık:
- Vaha: Ilık kışlı kıyı iklimleri için; +2 °C dış havada anma kapasitesi, R32 akışkan.
- Poyraz: Marmara gibi geçiş iklimleri için; −7 °C dış havada 55 °C su, R290 akışkan.
- Boran: Uzun ve sert kışlar için; buhar enjeksiyonlu kompresörle −25 °C dış havada 65 °C su.
- Ayaz: Doğu Anadolu ve yüksek rakım için; R290 + R134a kaskad devreyle −30 °C dış havada 75 °C su.
Tasarım noktasının neden önemli olduğunu Poyraz 12'nin değerleri gösterir: +7 °C dış havada 15 kW, −7 °C'de 12 kW ısıtma verir. Seçimi ılık bir günün değerine göre yapan bir sistem, en soğuk günlerde açık verir. Serileri yan yana ısı pompası modelleri sayfamızda karşılaştırabilirsiniz.
Yazın soğutma
Soğutmada klimanın işi kolaydır: soğuk serpantin odanın havasını hem soğutur hem de nemini alır. Havadan suya ısı pompası da soğutma yapar, ama soğuk suyun odaya ulaşması için bir taşıyıcı gerekir. Fancoillerle 7 °C civarındaki su kullanılır ve fancoil de klima gibi havayı kurutur. Yerden soğutma ise sessiz ve hava akımsızdır, ama sınırlıdır: zemin yüzeyi odadaki havanın çiy noktasının altına inerse yüzeyde yoğuşma olur. Bu yüzden zemine daha ılık su verilir, kapasite düşük kalır ve havanın nemi alınmaz. Nemli bir kıyı yazında yerden soğutma tek başına çoğu zaman yetmez.
Dış ünite sayısı da bir farktır. Her odası ayrı klimayla soğutulan bir evin cephesinde birden çok dış ünite olur. Isı pompası sisteminde ise tek dış ünite bütün evi besler, iç tarafta da duvar tipi ya da tanklı bir iç ünite teknik hacimde durur.
İşletme giderinin mantığı
İki cihaz da elektrik harcar ve ikisi de harcadığından daha fazla ısı verir. Verimi belirleyen ana etken, çevrimin ısıyı ne kadar yukarı taşıdığıdır: dış hava ile ısının verildiği sıcaklık arasındaki fark küçüldükçe COP yükselir. Klima, odayı küçük bir iç ünite serpantininden ısıtabilmek için akışkanı oldukça yüksek bir sıcaklıkta yoğuşturur. Yerden ısıtma ise geniş yüzeyi sayesinde 30–35 °C su ile yetinir; bu, ısı pompasının en verimli çalıştığı aralıktır. 55–65 °C su isteyen radyatörlü bir tesisatta bu avantaj küçülür.
İkinci etken çalışma düzenidir. Binanın ısı kaybına göre seçilmiş bir ısı pompası, inverter kompresörüyle kış boyunca düşük devirde ve uzun süreler kesintisiz çalışır; sık sık durup kalkmaz. Fatura üzerinde kesin bir karşılaştırma ise iklime, yalıtıma, tesisata ve kullanım saatlerine bağlıdır. Hesabın hangi varsayımlarla kurulduğunu ısı pompası elektrik tüketimi yazımızda anlattık.
İkisini birleştirmek: HİDREM
Pek çok evde fancoil tesisatı yoktur. Suyla soğutma yapabilmek için fancoil ve iyi yalıtılmış borular gerekir; mevcut bir binada bu altyapıyı sonradan kurmak çoğu zaman zordur. HİDREM gazlı soğutmalı iç ünite bu durum için geliştirildi: kışın su devresiyle yerden ısıtmayı ya da radyatörleri besler, yazın soğutucu akışkanı doğrudan duvar tipi klima iç ünitelerine gönderir. Böylece ısıtmada su sisteminin konforu, soğutmada klimanın pratikliği aynı cihazda birleşir.
HİDREM'in yazın bir yararı daha vardır. Bir split klima odadan aldığı ısıyı dış üniteden havaya atar; HİDREM ise bu ısıyı tanktaki kullanım suyuna yönlendirir. Soğutma çalışırken sıcak su da hazırlanır ve bunun için ayrıca enerji harcanmaz. Ünite 8–16 kW arasında beş sınıfta üretilir, tankı 80–140 litredir ve Poyraz, Vaha ya da Boran dış üniteleriyle eşleşir.
Hangisi ne zaman?
- Split klima yeterli: Kışın ana ısıtma başka bir sistemden, örneğin kombiden geliyorsa ve ihtiyaç yazın soğutma ile ara mevsimde birkaç odayı ısıtmaksa.
- Havadan suya ısı pompası: Evin ana ısıtmasını kuruyorsanız, yerden ısıtma ya da radyatör varsa ve sıcak suyu da aynı sistemden istiyorsanız. Seriyi iklim, kapasiteyi binanın ısı kaybı belirler.
- Radyatörlü eski bina: Radyatörleri değiştirmeden geçmek için yüksek su sıcaklığı gerekir; Boran serisi 65 °C, Ayaz 75 °C su verir.
- Fancoil tesisatı olmayan ev: Isıtmayı suyla, soğutmayı duvar tipi klima iç üniteleriyle yapmak için HİDREM.
- Kıyıda, soğutma ağırlıklı bir yazlık: Vaha serisi; bir dış üniteye üç iç üniteye kadar bağlanabilir.
Teklif için
Evin bulunduğu ili, metrekaresini ve yalıtım durumunu, mevcut tesisatı (yerden ısıtma, radyatör ya da yalnızca klima) ve sıcak su ihtiyacınızı bize yazın; hangi seri ve iç ünitenin uyduğunu birlikte belirleyelim. Kapasite ve iç ünite seçiminin ayrıntıları için ısı pompası seçimi rehberimize de bakabilirsiniz.