Isı pompası seçimi iklimle başlar. Önce cihazın kurulacağı yerin kış tasarım sıcaklığına göre seri seçilir; sonra binanın o sıcaklıktaki ısı kaybına göre kapasite, tesisatın istediği su sıcaklığına göre de çalışma noktası doğrulanır. Sıcak su ve soğutma ihtiyacı iç üniteyi, binanın ölçeği ise konut tipi bir cihazla mı yoksa ticari bir dış ünite ya da merkezi sistemle mi ilerleneceğini belirler. Aşağıda bu sırayı AD ürünleri üzerinden anlatıyoruz.
Önce iklim: tasarım dış sıcaklığı
Kataloglardaki kapasite her zaman belirli bir dış hava ve su sıcaklığında ölçülür. Hava kaynaklı bir cihazın kapasitesi dış hava soğudukça düştüğü için asıl soru, bulunduğunuz yerin en soğuk günlerinde cihazın ne vereceğidir. Mühendislikte bu güne tasarım dış sıcaklığı denir; il ile değişir ve rakım arttıkça düşer. AD'nin dört konut serisi aynı gövde ailesini paylaşır, ama her biri başka bir tasarım noktasına göre geliştirildi:
- Poyraz serisi, A −7 / W 55: Kışı −7 °C civarında geçen Marmara ve benzeri geçiş iklimleri için; İstanbul, Bursa, Kocaeli, Tekirdağ. Dış hava −7 °C'deyken 12, 14 ya da 16 kW ısı ve 55 °C su verir. Akışkan R290; 12 kW model monofaz, 14 ve 16 kW trifaz beslenir.
- Boran serisi, A −25 / W 65: Kış tasarım sıcaklığı −15 °C'nin altında kalan İç Anadolu, iç Karadeniz ve Doğu Marmara'nın yüksek kesimleri için. Buhar enjeksiyonlu (EVI) kompresörüyle −25 °C'de 12–16 kW ısı ve 65 °C su üretir; akışkan R290.
- Vaha serisi, A +2 / W 55: Kışı ılık, yazı uzun ve sıcak geçen Akdeniz ve kıyı Ege için. +2 °C'de 12–16 kW ısı verir; R32 akışkanlı çevrimi soğutmaya göre ayarlıdır ve bir dış üniteye üç iç üniteye kadar bağlanabilir.
- Ayaz hibrit paket, A −30 / W 75: Kış tasarım sıcaklığı −20 °C'nin altında kalan Kars, Erzurum, Sivas gibi iller ve yüksek rakım için. R290 ile R134a devreleri art arda çalışır; −30 °C'de 12–16 kW ısı ve 75 °C su verir, buffer tank paketin içindedir.
Kataloglar karşılaştırılırken aynı koşuldaki değerlere bakılmalıdır. Poyraz 12, +7 °C dış havada 15 kW, −7 °C'de 12 kW verir; Boran 12'nin +7 °C değeri 17 kW, −25 °C değeri 12 kW'tır. +7 °C'deki rakam ilk bakışta cazip görünür, ama binayı ocak ayının en soğuk sabahında ısıtacak olan, tasarım sıcaklığındaki değerdir.
Kapasite: ısı kaybı hesabı
Kapasiteyi binanın tasarım sıcaklığındaki ısı kaybı belirler: duvarlardan, çatıdan, pencerelerden ve havalandırmayla dışarı kaçan ısının toplamı. Hesap yalıtıma, pencere tipine, cephelerin baktığı yöne ve odaların kullanımına göre yapılır; Avrupa'da bunun için EN 12831 standardı kullanılır. Metrekare başına sabit bir değerle seçmek, yalıtımı iyi bir evde gereğinden büyük, eski bir binada ise küçük bir cihaz çıkarır.
Elinizde hesap yoksa mevcut kazanın gerçek tüketimi iyi bir başlangıçtır. Birkaç kışın doğalgaz faturası, binanın bir sezonda ne kadar ısı kullandığını gösterir; bu veriyi bize iletirseniz kapasiteyi onunla birlikte doğrularız.
Küçük seçilmiş bir cihaz en soğuk günlerde ek bir ısıtıcıya yaslanır; büyük seçilmiş bir cihaz ise ılık günlerde sık durup kalkar ve gereksiz yatırım demektir. İnverter kompresör bu aralığı genişletir, ama yanlış kapasiteyi telafi etmez. Bir örnek: tasarım sıcaklığında ısı kaybı 13 kW çıkan bir evde Poyraz 12 değil, Poyraz 14 seçilir; Poyraz 12'nin +7 °C'de verdiği 15 kW, −7 °C'de yoktur. Sıcak su ihtiyacı da bu hesaba eklenir.
Tesisat: yerden ısıtma, radyatör, fancoil
Üçüncü soru, binadaki ısıtıcıların hangi su sıcaklığını istediğidir. Yerden ısıtma genellikle 30–40 °C suyla çalışır ve ısı pompası için en verimli tesisattır. Fancoiller ısıtmada genellikle 40–50 °C suyla çalışır, yazın da soğuk suyla soğutma yapar. Kazana göre boyutlanmış radyatörler ise çoğunlukla daha sıcak suyla hesaplanmıştır.
Radyatörlü mevcut binalarda iki yol vardır. Birincisi suyu radyatörün istediği sıcaklıkta üretmektir: Boran 65 °C, Ayaz 75 °C su verir ve Ayaz, kazanlı radyatör tesisatının yerine değişiklik yapmadan geçer. İkincisi radyatörleri yeniden değerlendirmektir: yalıtımı yenilenmiş ya da radyatörleri baştan geniş seçilmiş binalarda 55 °C su çoğu zaman yeter ve Poyraz bu işi görür. Su sıcaklığı her düştüğünde cihaz daha verimli çalışır; etkisini ısı pompası elektrik tüketimi yazısında sayılarla gösterdik.
Sıcak su ve soğutma
AD serileri ısıtmayı, soğutmayı ve sıcak kullanım suyunu aynı cihazdan karşılar; bunun nasıl yapılacağını iç ünite belirler. Sıcak su hacmi hanedeki kişi sayısına ve kullanım alışkanlığına göre seçilir; tanklı iç ünitelerde ve harici boyler bağlantısında 80, 100, 125 ve 140 litrelik seçenekler var. Kalabalık hanelerde bir üst sınıfla başlamak doğru olur.
Soğutma için iki yol vardır: su devresiyle fancoil ya da yerden soğutma, veya fancoil tesisatı olmayan binalarda klima iç üniteleriyle gazlı soğutma. Soğutmanın yılın büyük bölümünü kapladığı kıyı bölgelerinde Vaha, ısıtma kadar soğutma verimine göre ayarlandığı için öne çıkar.
İç ünite: HİD / HİT, HİDRA, HİDREM
Poyraz, Boran ve Vaha dış üniteleri üç iç üniteden biriyle eşleşir; üçü de 8, 10, 12, 14 ve 16 kW sınıflarında üretilir ve sınıfı dış ünitenin gücü ile binanın ısı kaybı belirler.
- HİD / HİT duvar tipi: Kombi büyüklüğünde bir gövdede (8–12 kW modellerde 510 × 1000 × 350 mm) pompa, genleşme tankı ve eşanjörler hazır gelir. Tankı yoktur; sıcak su harici bir boylerde hazırlanır. Teknik hacmi dar daireler, ofisler ve dükkânlar için uygundur.
- HİDRA tanklı: Isıtmayı, soğutmayı ve sıcak suyu yer tipi tek bir dolapta toplar. Tank 80–140 litredir; buffer, akümülasyon tankı ya da boyler olarak yapılandırılır. Güneş kolektörü ikinci bir pompayla bağlanır, enerji tüketimi 8 inç dokunmatik panelden izlenir. Tank seçenekleri HİDRA tanklı iç ünite sayfasında.
- HİDREM gazlı soğutmalı: HİDRA'nın gövdesine gazlı bir soğutma devresi eklenmiş hâlidir. Kışın su devresiyle ısıtır, yazın duvar tipi klima iç ünitelerini besler ve soğutmadan çıkan ısıyla tanktaki suyu ek enerji harcamadan ısıtır. Fancoilsiz binalar için HİDREM iç ünite doğru seçimdir.
Akışkan: R290, R32 ve R410A
Soğutucu akışkan hem verimi hem de çevresel etkiyi belirler. Poyraz ile Boran'da ve Ayaz'ın ilk kademesinde kullandığımız R290 (propan) doğal bir akışkandır: ozon tabakasına etkisi yoktur, küresel ısınma potansiyeli çok düşüktür ve yüksek su sıcaklıklarına çıkmaya elverişlidir. Vaha'daki R32, dış hava çok ısındığında da soğutma verimini koruduğu için soğutma ağırlıklı kıyı iklimine uyar. Ticari V ve W serisi dış ünitelerde R410A kullanılır. Akışkanı bir şartname konusu olarak ele alan projelerde seriyi buna göre birlikte değerlendiririz.
Daha büyük binalar: V, W ve Mega
Isı ihtiyacı konut serilerinin 16 kW'ını aştığında ticari dış ünitelere geçilir. V serisi 20 ve 24 kW'tır; büyük ve ikiz villalar, küçük oteller, restoran ve mağazalar içindir. −15 °C'ye kadar anma kapasitesini korur, −32 °C'ye kadar çalışır ve 55 °C su verir. W serisi dış ünite 28'den 56 kW'a altı kapasitede üretilir; birden fazla ünite birlikte çalıştırılarak kapasite büyütülür, yük azaldığında bazı üniteler devreden çıkar. Otel, yurt, okul ve plaza gibi binalar bu serinin alanıdır.
Yüzlerce kilovatlık ihtiyaçlarda, yani seralarda, toplu konutlarda ve merkezi sistemli sitelerde Mega merkezi sistem devreye girer: 200–1.200 kW kapasite, %10 ile %100 arasında kademesiz inverter kontrolü ve aynı üniteden ısıtma ile soğutma. Mega her projede ayrıca boyutlandırılır; alanların ısı kaybı ve kazancı, seralarda hedeflenen iç sıcaklık ve havalandırma ihtiyacı hesaba girer.
Teklif için hangi bilgiler gerekir?
Doğru seriyi ve kapasiteyi ilk görüşmede önerebilmemiz için şu bilgiler yeterlidir:
- İl, ilçe ve yaklaşık rakım
- Isı kaybı hesabı ya da mevcut kazanın son kışlardaki tüketimi
- Tesisat tipi: yerden ısıtma, radyatör, fancoil ya da bunların bir karışımı
- Sıcak su ihtiyacı (hanedeki kişi sayısı) ve soğutma isteniyor mu
- Elektrik beslemesi: monofaz ya da trifaz
- İç ünite için ayrılabilecek yer ve dış ünitenin konacağı alan
Bu bilgileri teklif formu üzerinden gönderin; seriyi, kapasiteyi ve iç üniteyi birlikte belirleyip teklifi hazırlayalım.
