Doğru seçilip doğru yere kurulan bir ısı pompası gürültülü çalışmaz. Dış ünitede duyulan ses, kompresörün uğultusu ile fanın hava sesidir; modern bir cihazda bu ses kısmi yükte, birkaç metre ötede sakin bir odanın arka plan sesine yaklaşır. İç ünitede kompresör yoktur ve ses çok daha düşüktür. Duyduğunuz sesi cihaz kadar yerleşim de belirler: ünitenin pencereye uzaklığı, arkasındaki duvarlar, titreşimin binaya geçip geçmediği ve cihazın gece hangi devirde çalıştığı.
Bu yazıda katalogdaki dB(A) değerlerinin nasıl okunduğunu, AD ünitelerinin ses değerlerini ve dış ünitenin yerini seçerken nelere bakılacağını anlatıyoruz. Cihazın çalışma prensibini merak ediyorsanız önce ısı pompası nedir, nasıl çalışır yazımıza göz atabilirsiniz.
dB(A) nedir, nasıl okunur?
Ses düzeyi desibel (dB) ile ölçülür ve ölçek logaritmiktir. Değer 10 dB arttığında ses enerjisi on katına çıkar; kulak bunu yaklaşık iki kat daha yüksek bir ses olarak algılar. 3 dB'lik bir artış ise ses enerjisinin iki katına çıkması demektir. Aynı sesi çıkaran iki cihaz yan yana konduğunda toplam düzey, tek cihazınkinden 6 dB değil 3 dB yüksektir.
Parantez içindeki (A), A ağırlıklandırmasını gösterir. İnsan kulağı çok düşük ve çok yüksek frekanslara, konuşma frekanslarına göre daha az duyarlıdır. A ağırlıklı ölçüm bu duyarlılığı taklit eder ve sonucu kulağın algısına yaklaştırır. Isı pompası, klima ve beyaz eşya kataloglarındaki değerler bu yüzden dB(A) cinsinden verilir.
Karşılaştırma için yaklaşık değerler: gece sessiz bir yatak odası 25–30 dB(A), fısıltı 30 dB(A) civarı, sakin bir ofis 40 dB(A), bir metre mesafeden normal konuşma 55–60 dB(A).
Ses gücü ve ses basıncı: iki ayrı değer
Kataloglarda iki farklı büyüklük karşınıza çıkar. En sık yapılan hata, ikisini aynı şeymiş gibi karşılaştırmaktır.
- Ses gücü düzeyi (LWA): cihazın yaydığı toplam ses enerjisidir. Mesafeye ve ortama bağlı değildir, cihazın kendi özelliğidir. Avrupa enerji etiketinde yer alan ses değeri ses gücüdür.
- Ses basıncı düzeyi (LpA): belirli bir noktada kulağa ulaşan sestir. Her zaman bir ölçüm mesafesiyle birlikte verilir (örneğin "1 m'de") ve çevredeki yansımalara göre değişir.
Aynı cihazda ses basıncı her zaman ses gücünden düşük çıkar. Zemine konmuş, çevresi açık bir ünitede 1 metredeki ses basıncı, ses gücünden yaklaşık 8 dB düşüktür. Yani bir katalogda 60 dB(A) ses gücü, ötekinde 52 dB(A) ses basıncı yazan iki cihaz aynı sesi çıkarıyor olabilir. Teklifleri karşılaştırırken aynı büyüklüğe ve aynı ölçüm mesafesine baktığınızdan emin olun.
AD ünitelerinde ses değerleri
Teknik tablolarımızda 1 metre mesafedeki ses basıncını veriyoruz. Aralık olarak verilen değerler çalışma durumuna göre değişir: alt değer kompresör ve fan düşük devirdeyken, üst değer tam yükte geçerlidir.
- Poyraz serisi: Poyraz 12 için 22–32 dB(A), Poyraz 14 ve Poyraz 16 için 35–48 dB(A). Boran ve Vaha serilerinin 12, 14 ve 16 kW modellerinde de değerler aynıdır.
- V serisi dış ünite: V20 ve V24 için 43–54 dB(A).
- W serisi dış ünite: W28 için 43,6; W35 ve W40 için 43,7; W45, W50 ve W56 için 46,6 dB(A).
- HİD / HİT duvar tipi iç ünite: HD8, HD10 ve HD12 için 18 dB(A), HD14 ve HD16 için 23 dB(A).
- HİDRA tanklı iç ünite ve HİDREM: 8, 10 ve 12 kW modellerde 22 dB(A), 14 ve 16 kW modellerde 34 dB(A).
V ve W serilerinde kompresör yalıtılmış bir bölmede, susturucuyla çalışır. W serisinde değerler kapasiteyle birlikte yalnızca hafifçe artar.
Mesafe ve yansıma
Açık alanda ses, kaynaktan uzaklaştıkça mesafenin her iki katına çıkışında yaklaşık 6 dB azalır. Bir örnekle: V20'nin tam yükteki 54 dB(A) değeri 1 metrede ölçülmüştür. Engelsiz bir ortamda 2 metrede yaklaşık 48, 4 metrede 42, 8 metrede 36 dB(A) beklenir. Hesap kabadır; ünitenin hemen yanında ses daha yavaş azalır, araya giren bir duvar ya da yoğun bir çit ise ek bir düşüş sağlar.
Yansıtıcı yüzeyler ters yönde çalışır. Çevresi açık bir yere göre, duvar dibine konan ünitenin sesi yaklaşık 3 dB, iki duvarın birleştiği köşedeki ünitenin sesi yaklaşık 6 dB daha yüksek duyulur. Dar bir aydınlık boşluğu ya da kapalı bir iç avlu sesi defalarca yansıtır; dış ünite için en kötü yerler bunlardır.
Birden fazla ünite çalıştığında değerler toplanmaz, logaritmik olarak birleşir. W serisinde büyük ihtiyaçlar birkaç ünitenin kombinasyonuyla karşılanır: yan yana çalışan iki W45 için toplam düzey yaklaşık 49,6 dB(A), üç W45 için yaklaşık 51,4 dB(A) olur.
Dış ünitenin yeri
- Yatak odası pencerelerinden uzak: en yakın yatak odası penceresine ve komşu cepheye olan mesafe, cihazın sesinden daha belirleyicidir.
- Fan çıkışı komşuya dönük olmasın: ünitenin üflediği hava ve ses en çok ön yüzden çıkar; ön yüzü bahçeye ya da boş bir cepheye çevirin.
- Hava girişi ve çıkışı açık kalsın: önü kapanan ya da kendi üflediği havayı geri emen bir ünitede fan daha hızlı döner; ses de tüketim de artar.
- Köşe ve dar boşluklardan kaçının: yukarıda anlattığımız yansımalar birkaç desibeli bedavaya ekler.
- Mümkünse zemin: sağlam bir beton kaide, duvar konsoluna göre binaya çok daha az titreşim iletir.
Site ve apartmanlarda yönetim planı ve yerel kurallar dış ünitenin yerini sınırlayabilir. Bunu projelendirme aşamasında, cihaz seçilmeden önce netleştirmek gerekir.
Titreşim: sesin binaya geçen kısmı
Kompresörün ve fanın titreşimi, ünite binaya sert bağlandığında duvardan ve döşemeden içeri taşınır. Yapı yoluyla gelen bu ses düşük frekanslıdır ve kaynağı belli olmadığı için havadan gelen sesten daha rahatsız edicidir.
- Ünite kauçuk ya da yaylı titreşim takozlarının (anti-vibrasyon ayaklarının) üzerine oturtulur.
- Duvara asılacaksa konsol taşıyıcı bir duvara bağlanır, konsol ile ünite arasına sönümleyici konur. Yatak odasına bitişik hafif bölme duvarlar bu iş için uygun değildir.
- Borular duvardan geçtikleri noktada sıkıca gömülmez; lastik contalı kelepçeler ve su hatlarındaki esnek bağlantılar titreşimin borular üzerinden taşınmasını önler.
Gece ve kısmi yükte çalışma
Isı pompası zamanının büyük bölümünü tam yükün altında geçirir. Kompresör inverterliyse kapasite kademesiz ayarlanır; ılık bir gecede cihaz düşük devirde, tablodaki aralığın alt ucuna yakın çalışır. Açıp kapanarak çalışan eski tip cihazlardaki kalkış sesleri de böylece seyrekleşir. Poyraz, Boran, Vaha, V ve W serilerinde kompresör DC inverter, fan BLDC tiptir.
Birçok ısı pompasında gece modu (sessiz mod) bulunur: belirlenen saatlerde kompresör ve fan devri sınırlanır. Bunun bedeli, o saatlerde kapasitenin bir miktar düşmesidir. İyi yalıtılmış, yerden ısıtmalı bir binada bu düşüş iç sıcaklığa pek yansımaz.
Kapasite seçimi de sesi etkiler. Küçük seçilen bir cihaz soğuk günlerde sürekli tam devirde, aralığın üst ucunda çalışır. Doğru boyutlandırılmış bir cihaz ise en soğuk günlerde bile çoğunlukla kısmi yükte kalır. Kapasitenin nasıl bulunduğunu ısı pompası seçimi yazımızda ayrıntılı anlattık.
Kışın duyabileceğiniz bir ses daha vardır: defrost. Nemli ve soğuk havada dış ünitenin bataryası buzlanır; cihaz belirli aralıklarla çevrimi tersine çevirip buzu eritir. Bu sırada fan durur, vana geçişinde kısa bir tıslama duyulur ve bataryadan buhar yükselebilir. Bu, normal çalışmanın bir parçasıdır. V ve W serilerinde ejektörlü devre ve kontrol sistemi defrostu geciktirir, ünite buz çözmeye daha seyrek girer.
İç ünite
İç ünitede ses, sirkülasyon pompasından ve suyun borulardaki akışından gelir. Yukarıdaki değerlerin 18–34 dB(A) aralığında kalması bu yüzdendir. Duvar tipi HİD / HİT bir servis balkonuna ya da koridor duvarına, tanklı HİDRA ve HİDREM ise bir teknik hacme ya da kilere konduğunda yaşam alanından duyulmaz.
Projeniz için
Ünitenin nereye konacağı belliyse teklif talebinize bunu da yazın: en yakın pencereye ve komşu cepheye mesafe, ünitenin zeminde mi yoksa duvarda mı duracağı, sitenin kuralları. Modeli ve yerleşimi bu bilgilerle birlikte öneriyoruz. Modellerin ses değerleri ısı pompası ürün sayfalarımızdaki teknik tablolarda yer alıyor; teklif için iletişim formunu kullanabilirsiniz.
